Στις 5 Οκτωβρίου 2026 η Ευρωπαϊκή Έκφραση και το 1ο Ενιαίο Λύκειο Παπάγου διοργάνωσαν την ελληνική τοπική εκδήλωση για το πρόγραμμα FREI - From Resistance to Intergration (WP7 Greek National Path). Οι συμμετέχοντες σε αυτή την εκδήλωση συνδύασαν με επιτυχία τη μελέτη και κατανόηση του ιστορικού παρελθόντος, εξετάζοντας παράλληλα την περίοδο από την αντίσταση κατά την Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ως την εγκαθίδρυση και λειτουργία της Δημοκρατίας στο παρόν.
Η εκδήλωση μαζί με μαθητές και καθηγητές εστίασε στον σεβασμό, την κριτική σκέψη και τη διαπολιτισμική κατανόηση που δημιουργείται μέσα στο πλαίσιο για τη γνώση του παρελθόντος, την κατανόηση του παρόντος, τη διαμόρφωση ταυτότητας και την πρόβλεψη μελλοντικών εξελίξεων, αποτελώντας προωθητική δύναμη για μια δημοκρατική κοινωνία.
Οι συμμετέχοντες επεξεργάστηκαν ιστορικές πηγές, άλλες γραπτές και άλλες οπτικές. Ανέπτυξαν δεξιότητες ανάλυσης και ερμηνείας που συχνά προάγουν την ενεργητική και βιωματική μάθηση. Με τη χρήση σύγχρονων εκπαιδευτικών μεθόδων και εργαλείων, ιστορικών πηγών και αντικειμένων, το εργαστήριο ενθάρρυνε τη δημιουργία ενός δυναμικού περιβάλλοντος συμμετοχής και μάθησης, όπου η ιστορική μνήμη και κληρονομιά προσεγγίζεται ως ένα ζωντανό, εξελισσόμενο πεδίο που συνδέεται άμεσα με την κοινωνία.
Σε πρώτη φάση έγινε η παρουσίαση του προγράμματος, των εταίρων από τις συμμετέχουσες χώρες στο πρόγραμμα και, τέλος, ακολούθησε συζήτηση για την ευρωπαϊκή ιστορία και τα κοινά σημεία που προκύπτουν για όλες τις χώρες. Στη συνέχεια, έγινε αναφορά για το χρονοδιάγραμμα του προγράμματος και τι θα περιλάμβανε αυτό. Οι καθηγητές συμμετείχαν στον χωρισμό ομάδων και στον συντονισμό των δραστηριοτήτων.
Οι θεματικές που εστίασε η τοπική εκδήλωση ήταν ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος μαζί με τον Εμφύλιο Πόλεμο που ακολούθησε στην Ελλάδα και ως δεύτερη θεματική ήταν η περίοδος της Δικτατορίας 1967-1973.
Για τις δύο αυτές θεματικές, οι μαθητές μαζί με τους καθηγητές τους είχαν ετοιμάσει παρουσιάσεις, ώστε να υπάρξει σχετική πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση. Όλο το προηγούμενο διάστημα πριν την εκδήλωση η συντονιστική ομάδα του έργου συνέλεξε υλικό φωτογραφικό, υλικό για την χορωδία, την σχολική μουσική μπάντα και την ομάδα χορού. Στην εκδήλωση είχαν προσκληθεί καθηγήτριες Ιστορίας και οι οποίες έδωσαν με την ομιλία τους μια πιο επιστημονική νότα στην εκδήλωση. Η πρώτη, καθηγήτρια Ιστορίας Μαρία Μπαλαμπάνη, αναφέρθηκε, κυρίως, στην πρώτη περίοδο και η δεύτερη, καθηγήτρια Ιστορίας Ευαγγελία Σακελλαρίου, εστίασε στην περίοδο της Δικτατορίας.
Μετά από ένα διάλειμμα, όλοι οι συμμετέχοντες ακολούθησαν την ομάδα τους και ξεκίνησαν οι δραστηριότητες. Στο προαύλιο του σχολείου, η χορευτική ομάδα του σχολείου παρουσίασε δύο χορούς από τραγούδια της περιόδου της Κατοχής και της Δικτατορίας. Το πρώτο τραγούδι «Οι Σαλταδόροι», Ίσως το πιο διάσημο χασάπικο της Κατοχής, το οποίο περιγράφει τη ζωή των «σαλταδόρων», των νεαρών που ρίσκαραν τη ζωή τους πηδώντας στα γερμανικά καμιόνια για να κλέψουν τρόφιμα, βενζίνη ή λάστιχα. Ο στίχος «Θα σαλτάρω, θα σαλτάρω, τη βενζίνα να τους πάρω» έγινε σύμβολο της λαϊκής εξυπνάδας απέναντι στον κατακτητή. Το δεύτερο, «Το Σφαγείο» του Μίκη Θεοδωράκη, που συμβολίζει τις στιγμές του βασανισμού στα κρατητήρια της Ασφάλειας (όπου ο χασάπης/βασανιστής χτυπά). Ένα κομμάτι που έχει καταστεί το απόλυτο σύμβολο της περιόδου.
Μια δεύτερη ομάδα, παρουσίασε ένα απόσπασμα θεατρικού έργου από το έργο του Μπέρτολτ Μπρεχτ «Η ζωή του Γαλιλαίου» για να αναδείξουν τη σύγκρουση της επιστήμης, της αλήθειας και της ηθικής με την εξουσία και τα δόγματα της εποχής. Το δεύτερο απόσπασμα που παρουσίασαν ήταν από ένα μονόπρακτο θεατρικό έργο του Γερμανού συγγραφέα, το οποίο αποτελεί μέρος του ευρύτερου έργου του «Τρόμος και Αθλιότητα του Γ΄ Ράιχ».
Στην αίθουσα χορωδίας, η σχολική μουσική μπάντα παρουσίασε τις πρόβες που πραγματοποίησαν όλο το προηγούμενο διάστημα πάνω σε τραγούδια με αντιστασιακό χαρακτήρα. Ενδεικτικά, οι μαθητές έπαιξαν τα 1. Ήρωες (Στίχοι: Στέφανος Βακάλης, Μουσική: Νότης Μαυρουδής), 2. Το ακορντεόν (Στίχοι: Γιάννης Νεγρεπόντης, Μουσική: Μάνος Λοΐζος), 3. Της αγάπης αίματα (Ποίηση: Οδυσσέας Ελύτης, Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης), 4. Σαββατόβραδο στην Καισαριανή (Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος, Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος). Ανάμεσα στα τραγούδια μαθητές εναλλάσσονταν στον ρόλο του αφηγητή, οι οποίοι αφηγούνταν το χρονικό της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1973.
Στο τέλος της ημέρας, όλοι οι συμμετέχοντες βρέθηκαν στην αίθουσα εκδηλώσεων του σχολείου για να δημιουργήσουν φωτογραφική έκθεση, η οποία θα κοσμεί την αίθουσά τους από εδώ και στο εξής και θα τους θυμίζει τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα FREI. Οι μαθητές μαζί με τη βοήθεια των καθηγητών τους, χωρίστηκαν σε ομάδες και ανέλαβαν τη δημιουργία θεματικών εκθέσεων φωτογραφίας. Μία ομάδα θέλησε να δημιουργήσει-ζωγραφίσει ένα δέντρο, όπου στα κλαδιά του βρίσκονται αξίες της Δημοκρατίας.
Όλες οι δραστηριότητες ήταν εστιασμένες στις δύο περιόδους της ελληνικής, αλλά και ευρωπαϊκής ιστορίας γενικότερα. Οι συμμετέχοντες ήταν προετοιμασμένοι για την εκδήλωση και διατύπωσαν ερωτήσεις σχετικά με την καταπάτηση δικαιωμάτων, τις στερήσεις και τις δυσκολίες που πέρασε ο ελληνικός λαός. Οι εικόνες και τα τραγούδια, όσο και το περιεχόμενο των θεατρικών έργων προβλημάτισε και κινητοποίησε το ενδιαφέρον των μαθητών. Αυτό όμως που επηρέασε περισσότερο τη συμμετοχή τους στην εκδήλωση, ήταν η ίδια τους η παρουσία, ότι τα ίδια τα παιδιά τραγουδούσαν, χόρευαν, κατασκεύαζαν, έκοβαν και κολλούσαν εικόνες. Ήταν ενεργητικοί πρωταγωνιστές και όχι παθητικοί ακροατές σε μια πολύωρη ομιλία.
Συνολικά η εκδήλωση πέτυχε τους στόχους της, προάγοντας την ιστορική συνείδηση, την κριτική σκέψη και την ενεργό συμμετοχή των μαθητών. Ο συνδυασμός της εκπαίδευσης με τις τέχνες δημιούργησε μια ξεχωριστή εμπειρία, ενισχύοντας την ευαισθητοποίηση γύρω από έννοιες όπως η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ευρωπαϊκή σύγκλιση.
Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις του/των συντάκτη/-ών και δεν αντικατοπτρίζουν κατ' ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο EACEA δεν φέρουν καμία ευθύνη για αυτές.
