Την Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026, στον νεοσύστατο χώρο του Europa Experience στην Αθήνα, η Ευρωπαϊκή Έκφραση διοργάνωσε με επιτυχία τους πρώτους ελληνικούς αγώνες κοινοτικής αντιλογίας στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Theory of Change (ToC). Μαθητές με μεταναστευτικό προφίλ (αιγυπτιακής, σομαλικής και συριακής καταγωγής) βρέθηκαν στο βήμα του ομιλητή για να αναπτύξουν επιχειρήματα, να ακούσουν τον αντίλογο και να χτίσουν γέφυρες κατανόησης μεταξύ τους.
- Τι είναι η Κοινοτική Αντιλογία;
Η κοινοτική αντιλογία είναι ένα δομημένο αγώνισμα δημόσιου λόγου σχεδιασμένο ειδικά για νέους μεταναστευτικής βιογραφίας. Σε αντίθεση με τις κλασικές μορφές αντιλογίας, εδώ ο στόχος δεν είναι μόνο η νίκη, είναι και η οικοδόμηση γεφυρών μέσα από τη διαφορά. Οι ομάδες καλούνται να εντοπίσουν κοινές αξίες ακόμη και όταν διαφωνούν, να ακούσουν προσεκτικά τον αντίλογο και να ανταποκριθούν με σεβασμό και πολιτισμική ευαισθησία.
Κάθε ομάδα απαρτίζεται από τέσσερις ομιλητές με διακριτούς ρόλους και έναν Σύμβουλο Πολιτισμικής Υποστήριξης (Cultural Support Advisor) ένα μη ομιλητικό μέλος που παρέχει στρατηγική βοήθεια κατά τη διάρκεια του αγώνα.
- Οι Ρόλοι των Ομιλητών:
• Κοινοτικός Ηγέτης (1ος Ομιλητής): Θέτει το αρχικό θέμα και εξηγεί γιατί αφορά όλους τους συμμετέχοντες.
• Φορέας Πολιτισμικής Γνώσης (2ος Ομιλητής): Τεκμηριώνει τα επιχειρήματα με βάση την πολιτισμική κουλτούρα του.
• Ομιλητής Γεφύρωσης (3ος Ομιλητής): Ανταποκρίνεται στα επιχειρήματα της αντίπαλης ομάδας, αναζητά κοινό έδαφος και χτίζει γέφυρες.
• Ομιλητής Μελλοντικού Οράματος (4ος Ομιλητής): Συνοψίζει τη θέση της ομάδας και προτείνει λύσεις που υπηρετούν το κοινό καλό.
Οι κριτές αξιολογούν κάθε ομιλητή ξεχωριστά σε πέντε κριτήρια: επιχειρηματολογία, πολιτισμική ένταξη και γεφύρωση, κοινοτική εστίαση, ενεργητική ακρόαση και επικοινωνιακή αποτελεσματικότητα.
- Πώς Εξελίχθηκαν οι δικοί μας Αγώνες
Αφού ενημερώθηκαν για τους κανόνες, οι μαθητές χωρίστηκαν τυχαία σε τέσσερις μεικτές ομάδες από μέλη διαφορετικών δομών φιλοξενίας μεταναστών και μέσω κλήρωσης ανέλαβαν θέση υπέρ ή κατά του κάθε θέματος. Το θέμα του πρώτου γύρου ήταν η κατανάλωση ή όχι του fast food. Στην προετοιμασία βοήθησαν εκπαιδευτικοί και καθηγητές που υποστηρίζουν τους μαθητές στις δομές, αλλά και οι διερμηνείς της Ευρωπαϊκής Έκφρασης.
Οι ομάδες που ξεχώρισαν από κάθε αγώνα, προκρίθηκαν στον Μεγάλο Τελικό, ενώ οι άλλες δύο ομάδες συμμετείχαν στον Μικρό Τελικό, που πραγματοποιήθηκαν παράλληλα. Στις δύο αναμετρήσεις, το θέμα του δεύτερου γύρου ήταν άμεσα συνδεδεμένο με την καθημερινή εμπειρία των συμμετεχόντων: υπέρ ή κατά της χρήσης της γλώσσας καταγωγής στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
- Τελετή Απονομής
Μετά το τέλος των δύο γύρων όλοι οι συμμετέχοντες συγκεντρώθηκαν στην όμορφη αίθουσα που προσομοιώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και παρακολούθησαν ένα σύντομο ενημερωτικό βίντεο. Μετά από σύντομη συζήτηση πάνω στην εμπειρία τους, η ημέρα ολοκληρώθηκε με την απονομή ειδικών βραβείων στους συμμετέχοντες και ακολούθησε μια ομαδική φωτογραφία.
- Τι Επέδειξαν οι Μαθητές
Παρά το γεγονός ότι πολλοί συμμετέχοντες δεν γνωρίζονταν πριν από την εκδήλωση, όλες οι ομάδες επέδειξαν αξιοσημείωτη ικανότητα συνεργασίας, στρατηγικής επιχειρηματολογίας και ενεργητικής ακρόασης. Κατανόησαν ότι ένα ισχυρό επιχείρημα δεν αρκεί αλλά απαιτείται και η προσεκτική αποκωδικοποίηση της θέσης της διαφορετικής θέσης. Κυρίως, όμως, κατάφεραν αυτό που αποτελεί την ψυχή της κοινοτικής αντιλογίας: να χτίσουν γέφυρες, να ανταποκριθούν δηλαδή στα αντεπιχειρήματα και να εντοπίσουν κοινές αξίες ακόμη και εκεί όπου οι απόψεις διίστανται.
- Παιδαγωγική Σημασία
Η κοινοτική αντιλογία δεν είναι απλώς ένας αγώνας λόγου. Είναι παιδαγωγικό εργαλείο με αποδεδειγμένες θετικές συνέπειες που ενισχύει την αυτοπεποίθηση ομιλητών και ομιλητριών, καλλιεργεί την κριτική σκέψη, προάγει τη συνεργασία μεταξύ νέων διαφορετικής καταγωγής και αναδεικνύει την αξία κάθε φωνής, ανεξαρτήτως γλωσσικού επιπέδου ή πολιτισμικής βιογραφίας. Για μαθητές που συχνά βιώνουν την αόρατη παρουσία στον δημόσιο λόγο, η εμπειρία της δημόσιας ρητορικής αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
- Για το Πρόγραμμα Theory of Change
Το πρόγραμμα Theory of Change (ToC) υλοποιείται με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (αριθμός έργου 101141204) και στοχεύει στην ενδυνάμωση νέων μεταναστευτικής και προσφυγικής βιογραφίας μέσα από τη ρητορική εκπαίδευση και τον δημόσιο διάλογο με τη συμμετοχή φορέων από Ιταλία, Κύπρος, Ισπανία και Ελλάδα. Η ελληνική τελική φάση συντονίστηκε από το προσωπικό της Ευρωπαϊκής Έκφρασης και τον Μανώλη Πολυχρονίδη, εκπαιδευτή ρητορικής και πολιτικό επιστήμονα. Συμμετείχαν παιδιά και εκπαιδευτικοί από τους οργανισμούς Home Project, ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΕΚΑΒ, Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, ΔΟΜ, ΜΚΟ Αποστολή και Ευρωπαϊκή Έκφραση, ενώ στην Τελετή Λήξης και Απονομής των βραβείων παρευρέθηκε η κυρία Ευδοκία Μπακάλου από το Τμήμα Ένταξης του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
