Στις 23 και 24 Απριλίου 2026, το Ίδρυμα Mário Soares e Maria Barroso διοργάνωσε στη Λισαβόνα τη δεύτερη διεθνή εκδήλωση για το πρόγραμμα FREI – From Resistance to European Integration (Από την Αντίσταση στην Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση) με τίτλο «Unarchiving Democracy: Youth, Post-Colonial Memory and the Portuguese Democratic Path» (Αποαρχειοθέτηση της Δημοκρατίας: Νεολαία, Μετα-Αποικιακή Μνήμη και η Πορτογαλική Δημοκρατική Διαδρομή). Στη διήμερη συνάντηση συμμετείχε η Ευρωπαϊκή Έκφραση ως εταίρος του προγράμματος.
Κατά τη διάρκεια των δύο ημερών του προγράμματος, οι εταίροι και οι συμμετέχοντες παρακολούθησαν και συμμετείχαν σε ένα άρτια δομημένο πρόγραμμα που περιελάμβανε ομιλίες ανθρώπων από την εποχή της δικτατορίας στην Πορτογαλία, συζητήσεις πανεπιστημιακών σε πάνελ, workshop και επισκέψεις σε χώρους μνήμης με ιδιαίτερη συμβολική σημασία.
Την πρώτη ημέρα, στο Κέντρο Δικαστικών Σπουδών της Λισαβόνας, περισσότερο γνωστό ως φυλακή Λιμοέιρο, η Πρόεδρος του Ιδρύματος Mario Soares, Isabel Soares, άνοιξε τις διεργασίες του διημέρου με ένα καλωσόρισμα και έναν σύντομο χαιρετισμό.
Στη συνέχεια, η Aurora Rodrigues, πολιτική κρατούμενη κατά τη διάρκεια της δικτατορίας Estado Novo, σε μια συγκλονιστική μαρτυρία αφηγήθηκε τις εμπειρίες της υπό το καθεστώς του Αντόνιο Σαλαζάρ.
Το πρώτο μέρος του προγράμματος ολοκληρώθηκε με μια παρουσίαση της Susanne Sellnar, η οποία εστίασε στην ευθύνη και στη λήψη αποφάσεων.
Ακολούθησε ξενάγηση στο Μουσείο Aljube - Για την Αντίσταση και την Ελευθερία, όπου ο κάθε επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει την ιστορία της πόλης στα χρόνια του καθεστώτος Σαλαζάρ ως και την Επανάσταση των Γαρυφάλλων τον Απρίλιο του 1974.
Μετά από μια σύντομη περιήγηση στην πόλη, οι διοργανωτές υποδέχτηκαν όλες τις αποστολές και τους καλεσμένους στον χώρο του Ιδρύματος Mário Soares e Maria Barroso όπου πραγματοποιήθηκαν οι παρουσιάσεις από τους εταίρους με θέμα τον εορτασμό της Δημοκρατίας σε κάθε χώρα. Στην αυλή του Ιδρύματος έλαβε χώρα το εργαστήριο «Unarchiving Democracy» όπου οι συμμετέχοντες σε μεικτές ομάδες δημιούργησαν κολάζ με εικόνες και αρχεία από το ιστορικό αρχείο κάθε χώρας.
Η πρώτη μέρα έκλεισε με μια συμβολική αλλά πολύ ουσιαστική επίσκεψη στην ιστορική πλατεία Λάργκο ντο Κάρμο, όπου έγινε η παράδοση της εξουσίας από τον τελευταίο δικτάτορα της Πορτογαλίας Caetano στους επαναστάτες. Οι συμμετέχοντες τοποθέτησαν γαρύφαλλα στην κυκλική πλάκα που είναι αφιερωμένη στον λοχαγό Salgueiro Maia, στρατιωτικός που ηγήθηκε στην Επανάσταση των Γαρυφάλλων.
Την επόμενη μέρα, οι εργασίες του προγράμματος μεταφέρθηκαν στο Μνημείο των Ανακαλύψεων, ένα εντυπωσιακό έργο της εποχής Σαλαζάρ.
Τη συζήτηση άνοιξε ο Luís Loureiro de Amorim, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Πορτογαλία, ο οποίος ανέλυσε τις θέσεις και τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής στα σύγχρονα ζητήματα που αντιμετωπίζει η Δημοκρατία σήμερα. Στη συνέχεια, σε πάνελ ανοικτής συζήτησης υπό τον συντονισμό της Paula Cardoso, οι Evalina Gomes Dias, Inocência Mata και Sónia Pereira τοποθετήθηκαν σχετικά με τον ρατσισμό, την ισότητα των δύο φύλων, την απόδοση της ιστορικής αλήθειας και την αποικιακή κληρονομιά και όσα αυτή επιφέρει στη σύγχρονη πραγματικότητα των Πορτογάλων.
Το διήμερο πρόγραμμα έκλεισε με μια σύντομη ξενάγηση στο Μουσείο της Προεδρίας της Δημοκρατίας της Πορτογαλίας.
Η διεθνής συνάντηση στην πρωτεύουσα της Πορτογαλίας ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματική, διότι κατάφερε να ενώσει το παρελθόν με το παρόν και να προβληματίσει για το μέλλον με το πόσο εύθραυστη είναι η Δημοκρατία στις μέρες μας.
Με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ'ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο EACEA δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τις εκφραζόμενες απόψεις.
