Με τον τίτλο «Ανοιχτή επιστολή προς την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη» διακόσιες προσωπικότητες της Πολωνίας δηλώνουν τις ημέρες αυτές έτοιμοι να υποβληθούν σε θυσίες για την Ευρώπη. «Εμείς, οι πολίτες που υπογράφουμε, οι οποίοι υποστηρίξαμε την ένταξη της Πολωνίας στην ΕΕ, επιθυμούμε να εκφράσουμε την άποψη μας σχετικά με τη μορφή του Ευρωπαϊκού Συντάγματος. Αποφασίσαμε να μιλήσουμε, γιατί οι γνώμες μας δεν εκπροσωπούνται στην Πολωνική Βουλή ούτε στα κυριότερα ΜΜΕ. ΜΜΕ και πολιτικοί μας θέτουν ενώπιον του διλήμματος: «Νίκαια ή θάνατος» με αραιούς μόνο υπαινιγμούς ότι κάποια μορφή συμβιβασμού μπορεί να είναι δυνατή. Η ρητορική της εθνικής επιτυχίας, που χρησιμοποιείται από όλα τα πολιτικά κόμματα, από την άκρα αριστερά μέχρι την άκρα δεξιά, έχει επισκιάσει το πιο βασικό γεγονός: ότι το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα είναι ένα ακόμη βήμα στον δρόμο προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Εξελίξεις τις οποίες εμείς θεωρούμε ως θετικές -η οικοδόμηση κοινών κεντρικών θεσμών, ο εκδημοκρατισμός, η ένωση κρατών σε έναν οργανισμό, και η απορρέουσα ανάδυση μιας κοινής ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας- αυτές οι εξελίξεις προβάλλονται σε εμάς ως μια προφανής απειλή. Σύμφωνα με όλες τις επίσημες τοποθετήσεις, η διατήρηση των συμφωνιών που επιτεύχθηκαν στη Νίκαια είναι απολύτως αναγκαία για τα συμφέροντα μας, και η εθνική μας ταυτότητα απαιτεί να υποστηρίξουμε ένα Προοίμιο στο οποίο θα δίνεται έμφαση στον ρόλο των Χριστιανικών αξιών για την Ευρωπαϊκή παράδοση.
Θέλουμε μια διαφορετική Ευρώπη. Θέλουμε μια Ευρώπη που υποστηρίζει κοινές αξίες -όπως η ελευθερία, η ισότητα και η αλληλεγγύη- αλλά δεν αισθάνεται την ανάγκη να ονοματίσει τις πηγές τους, γιατί δεν επιθυμεί να αποξενώσει ή να αποκλείσει κανέναν. Θέλουμε μια Ευρώπη η οποία να είναι πολιτικώς ισχυρή, να διοικείται αποτελεσματικά, και αποφασισμένη για την ενότητα της -γιατί αυτός είναι ο μόνος δρόμος προκειμένου να ελεγχθεί η μονόπλευρη οικονομική παγκοσμιοποίηση. Δεν θέλουμε ο ρόλος μας στην ενωμένη Ευρώπη να είναι ένας ρόλος εμποδίου στην ολοκλήρωση, ένα σύμβολο συντηρητισμού και ατομιστικής ιδιαιτερότητας. Ανησυχούμε βαθιά ότι το να παρουσιάζεται το συμφέρον μας ως αντίθετο προς αυτό της Ευρώπης δεν υπηρετεί το καλό μας. Φοβόμαστε ότι, κατά συνέπεια, η Ευρώπη μπορεί να χωριστεί στα δύο: μια ενωμένη ομάδα δυναμικά αναπτυσσομένων κρατών, και μια περιθωριακή ομάδα που αντιστέκεται στην ολοκλήρωση -φοβόμαστε μήπως βρεθούμε σε αυτό το περιθώριο.
Και προσβλέπουμε η άποψη μας να ληφθεί υπόψη, όπως και όλες οι άλλες.»

Στις Ευρωεκλογές του 1994 η Ευρωπαϊκή Έκφραση πρωτοστατούσε, με μια ανοιχτή επιστολή που εστάλη σε όλους τους Ευρωβουλευτές, σε μια προσπάθεια που τότε φαινόταν καταδικασμένη, να ωθήσει την Ελλάδα ταχύτερα προς την Ευρώπη και την Ευρώπη ταχύτερα προς τα εμπρός, προς την πολιτική ένωση, εγκαταλείποντας τις ασφυκτικά περιοριστικές θεωρήσεις του λεγόμενου εθνικού συμφέροντος, σε πείσμα των επαγγελματιών της πολιτικής και των απανταχού «εμπόρων των εθνών». Κι όμως σε πείσμα όσων θεωρούν πως πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού, από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 η Ελλάδα συνωμοτεί πράγματι με το, τελικώς εφικτό, ευρωπαϊκό όνειρο και δύσκολα θα αλλάξει τροχιά όποια έκβαση κι αν έχουν οι επόμενες εθνικές εκλογές. Η αλγεινή πολιτική κατάσταση στην Πολωνία όπως περιγράφεται παραπάνω από τους θαρραλέους πολίτες της νέας αυτής δημοκρατίας, του νέου μέλους της ΕΕ, δεν απέχει και πολύ από την Ελλάδα της δεκαετίας του ’80 που δεν θέλουμε να θυμόμαστε. Με τις παρεμβάσεις μας κατά τη δεκαετία που ακολούθησε το έτος-σταθμό 1989, καταβάλλαμε μαζί με το μεγάλο κόστος, μια προσπάθεια να δώσουμε στο ευρωπαϊκό κοινό την εικόνα μιας άλλης Ελλάδας από αυτήν της επίσημης Ελλάδας, όπου όλες σχεδόν οι πολιτικές δυνάμεις συνωθούνταν γύρω από την ζώνη του εμπάργκο εναντίον της ΠΓΔ της Μακεδονίας και στήριζαν τον Σλ.Μιλόσεβιτς συσπειρώνοντας ολόκληρη την Ευρώπη εναντίον μας. Δεν ήταν η δική μας Ελλάδα αυτή που σιωπούσε ή, όπως κάποιοι «συμπολίτες» μας, συναινούσε, υποστήριζε ή ακόμη και συνέπραττε στη σφαγή της Σρεμπρένιτσα, στο μεγαλύτερο έγκλημα που συνέβη μετά τον β’ παγκόσμιο πόλεμο στην Ευρώπη και ας ελπίσουμε και το τελευταίο. Εμείς πήραμε θέση υπέρ της σερβικής αντιπολίτευσης διοργανώνοντας με πολύ κόπο και κίνδυνο συναυλία υποστήριξης της στη Θεσσαλονίκη στις 16 Σεπτεμβρίου 2000 τρεις ημέρες πριν τις εκλογές που σήμαναν την αρχή του τέλους εποχής για την πολύπαθη αυτή χώρα και τα Βαλκάνια κι ενώ οι πιο μετριοπαθείς στην Ελλάδα ήταν οι «ρεαλιστές» που, χάριν των κυνικών υπολογισμών της μη ανάμιξης, μιας «εθνικής» πολιτικής χωρίς αρχές, απλώς κρατούσαν πάλι κλειστό το στόμα τους.

Από το 1995 η Ευρωπαϊκή Έκφραση είναι η μόνη ελληνική οργάνωση που συμμετέχει ενεργά από την ίδρυση του, στις δραστηριότητες και τις παρεμβάσεις του Διαρκούς Φόρουμ της Κοινωνίας Πολιτών με έδρα τις Βρυξέλλες. Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, μακροχρόνια διεκδίκηση όλων εμάς των φεντεραλιστών, ένας άλλος στόχος που φάνταζε ρομαντικός και ανέφικτος για τους Έλληνες «ρεαλιστές» μόνο δύο χρόνια πριν όταν στο Λάεκεν δινόταν η εντολή στη Συνέλευση να ξεκινήσει το έργο της, παίρνει στις μέρες μας σάρκα και οστά, έστω ως ένα lato sensu Σύνταγμα με μεγάλη όμως συμβολική αξία. Η ποιότητα της υπερεθνικής υπέρβασης που αυτό εκπροσωπεί θα προσδιορισθεί τελικώς από την ικανότητα ή την αδυναμία της ευρωπαϊκής κοινωνίας πολιτών να υπερασπισθεί το κεκτημένο της Συνέλευσης, που αν και ατελές στο στάδιο αυτό προορίζεται να οδηγήσει τελικώς σε μια ομοσπονδιακή πολιτεία. Αυτήν που δεν επιθυμούν οι περιχαρακώσεις των εθνικών Κυβερνήσεων και κομμάτων που θα αντισταθούν μέχρι τέλους επικαλούμενες το κίβδηλο όνομα του ευρωπαϊσμού αντί του φεντεραλισμού, που δεν ανέχονται την ανεξαρτητοποίηση του κοινού ευρωπαϊκού συμφέροντος και ταυτότητας από τις εθνικές δουλείες, η ελίτ των οποίων βλέπει την Ευρώπη μόνο στον βαθμό που αυτή συντηρεί και αναπαράγει τη δική τους κυριαρχία, για την τιμή του λαού και του έθνους βεβαίως….

Σήμερα Ελλάδα και Ευρώπη είναι αντιμέτωπες με το δίλημμα: Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ή Ευρώπη διελκυστίνδα και συμπίλημα εθνικών συμφερόντων. Ευρωπαϊκό είναι το εθνικό ή εθνικό είναι το Ευρωπαϊκό; Και αν είναι το Ευρωπαϊκό, ποιο είναι αυτό; Μια Ευρώπη προστατευτικό και αναδιανεμητικό υπερ-κράτος, μια γιακωβινιστική Ευρώπη με φιλοδοξίες μιας άλλης αλαζονικής και ανεξέλεγκτης υπερδύναμης συγκαλυμμένες πίσω από μια ρητορική περί διεθνούς πολυμέρειας ή μια φιλελεύθερη ομοσπονδία, με προμετωπίδα την ενότητα μέσα από τη διαφορετικότητα, με εσωτερική ευημερία και παράγοντας διεθνούς ειρήνης, ανάπτυξης, ελευθερίας και σταθερότητας;

Έτσι, υπερασπιζόμενοι τις ιδέες μας αλλά και την πολυφωνία και τη θεωρητική γνώση, «πιάσαμε» τα 50 τεύχη και συνεχίζουμε.
Νίκος Γιαννής

*****

Και μια απάντηση από αυτές που οι επέτειοι επιτρέπουν αν δεν επιβάλλουν κιόλας, δια χειρός Νίκου Καζαντζάκη, προς όσους αναρωτιούνται ακόμη, μετά τα 50 τεύχη του περιοδικού και τα 15 χρόνια της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης Ευρωπαϊκή Έκφραση, σχετικά με την ίδρυση και ακόμη περισσότερο την ευδοκίμηση και δημόσια αναγνώριση της Ευρωπαϊκής Έκφρασης:
«Αγάπησε τη ευθύνη.
Πες: Εγώ και μόνο εγώ. Έχω την υποχρέωση να σώσω τη Γη.
Εάν δεν σωθεί, θα είναι δικό μου λάθος»

50 τεύχη περιοδικού - 15 χρόνια Ευρωπαϊκή Έκφραση

Το περιοδικό “Ευρωπαϊκή Έκφραση” είναι μία τριμηνιαία έκδοση ευρωπαϊκού προβληματισμού που απευθύνεται στους Ευρωπαίους πολίτες - πολίτες του κόσμου, στην ακαδημαϊκή κοινότητα, τους λειτουργούς του δημοσίου βίου και των ΜΜΕ, τον ιδιωτικό τομέα, με σκοπό τόσο την προώθηση της ευρωπαϊκής ενοποίησης, όσο και την κριτική θεώρηση της διαδικασίας ολοκλήρωσης, την ανάπτυξη και κινητοποίηση της κοινωνίας πολιτών και την προσαρμογή της Ελλάδας στην πορεία αυτή. Η έκδοση πραγματοποιείται τακτικά από το 1990 με συντελεστές νέους επιστήμονες, νέους ενεργούς Ευρωπαίους πολίτες, που δεν είναι δημοσιογράφοι και που η εργασία τους προσφέρεται σε εθελοντική βάση. Το περιοδικό προέρχεται και συνεργάζεται με τη Μη Κυβερνητική Οργάνωση Ευρωπαϊκή Έκφραση διατηρώντας ωστόσο την αυτονομία του.

Με το τεύχος αυτό συμπληρώνουμε αισίως τα πενήντα τεύχη υπερβαίνοντας πολύ πιθανόν και τις πιο αισιόδοξες προσδοκίες τόσο των αρχικών αναγνωστών όσο και των ίδιων των αρχικών συντελεστών του. Όμως σημασία δεν έχει μόνον ότι φθάσαμε μέχρις εδώ, αλλά ακόμη περισσότερο η θερμή υποστήριξη όλων όσων συνεργάζονται και υποστηρίζουν το περιοδικό, η αναγνώριση και η εκτίμηση των αναγνωστών του, ο σεβασμός που έχει εμπνεύσει στην κατ’ ανάγκην περιορισμένη αλλά πάντως σφριγηλή και διευρυνόμενη ειδική «αγορά» όπου απευθύνεται και βεβαίως η πεποίθηση όλων των συντελεστών του ότι μπορούμε να προσφέρουμε περισσότερα.

Το τεύχος αυτό σκεφθήκαμε δίκην επετείου να αφιερωθεί στις οικουμενικές αξίες που υποδαυλίζουν τη δράση μας, στην πορεία της Ελλάδας στην Ευρώπη, τον ρόλο της κοινωνίας πολιτών, και τη συνεισφορά των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων όπως η Ευρωπαϊκή Έκφραση. Ζητήσαμε λοιπόν και εξασφαλίσαμε κείμενα από πρόσωπα που έχουν διακριθεί όσον αφορά τη διαμόρφωση της πορείας της Ελλάδας στον σύγχρονο κόσμο, που συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού μέλλοντος της Ελλάδας όσο και του ελληνικού μέλλοντος της Ευρώπης. Μια εμπνευσμένη ομιλία για έναν αξιοπρεπή κόσμο του αδικοχαμένου πρόσφατα S.V.De Mello, επικεφαλής του ΟΗΕ στη Βαγδάτη που έπεσε υπέρ της παγκόσμιας συνεννόησης, ευημερίας και ελευθερίας, μία ιδιαίτερα εύστοχη παρέμβαση του καθηγητή Π.Καζάκου σχετικά με τις αιτίες της υστέρησης και τις δυνατές διεξόδους για τη σημερινή Ελλάδα που συν-κεφαλαιώνεται στην παράδοξη ατονία του φιλελευθερισμού, καθώς και ένα ενδιαφέρον κείμενο σχετικά με το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα του φιλέλληνα D.Sidjansky «ανοίγουν» το επετειακό αφιέρωμα.